Hạ thấp xuống đất như một tàu tuần tra mặt trời, còn nhiều năm tháng đề bạn đánh bóng tâm trí, linh hồn và cảm nhận thế giới trần trụi này.
Thứ Năm, 25 tháng 8, 2022
Gửi lại
Thứ Ba, 23 tháng 8, 2022
Cơn mơ
Chữ nuốt người lao đao
những cơn mộng ác
ú ớ thập thò
ngắc ngơ
lời nguyền Mỵ Châu
cắt cụt đầu đẫm máu
bồn chồn sóng vỗ
thạch sùng ngậm bóng
nhã tiếng chát chao
ộc ra từ màn đêm một màu đen sâu thẳm dòng tinh trùng phụt ngược ứa chảy mịn màng quấn rít da thịt huyệt mộ khuya khoắt giãy chết bóng tà dương.
Tàn phế
Mưa nghiêng
Rỉ rắc rong kinh
Tươi thơm
Kiếp người đa đoan
Vết sẹo
Tái mủ
Mở hoác chực chờ
Từng trang đời úa màu
Tàn phế chân chữ
Què cụt nhẵn mòn những ngón tay mài đá...
Phác thảo
Năm tháng chừng như quá dài
Tôi có thể nghỉ ngơi vài ngày được không?
Để lòng bình lặng
Rồi phác thảo tiếp
Cuộc đời
Dường như
Chỉ còn lại những tàn
Những khốc
Úa nhàu
Đêm đen
Hung bạo
Ngày dài
Đơn côi
Hạt mưa
Rụng đất không nảy mầm
Người vẫn nằm đó
Mồ yên mả đẹp
Tôi phanh thây
Giữa khói mù dốc cụt nằm chờ
Kết thúc chào mời...
Thứ Hai, 22 tháng 8, 2022
Ma lực đồng tiền
"Đẹp"
Chủ Nhật, 21 tháng 8, 2022
"Cô"
Thứ Sáu, 19 tháng 8, 2022
*
“Cửa đã mở rồi
…Chàng trai ta vừa ngâm vừa hát,
Vừa nhìn về tương lai, ung dung tiến bước”
(Việt Phương)
*
Nghề buôn bán Như Lai
Mấy ngày qua trên diễn đàn liên mạng, cộng đồng được chứng kiến sự vụ "xích mích" giữa hai CEO của công ty BA VÀNG và công ty GIÁC NGỘ. Người thì nói là "con gà tức nhau tiếng gáy", kẻ nói xung đột chia phần, kẻ có lòng thì khuyên "gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau". Thực ra thương trường nào chả là chiến trường, thương thì gian, gian tham mới có thể sinh ra giá trị thặng dư...Từ các biểu hiện biến dị nơi cửa từ bi thời gian qua, ta nhận thấy vấn đề tôn giáo nóng hơn bao giờ hết.
Như Lai đã là con người của Lịch Sử, những gì ông khảo nghiệm, nhận thức, đúc kết đã thuộc quá khứ xa lạ. Những thứ còn lại được truyền thừa bằng ngôn lời với vô số dị bản không thể xác định rõ. Cho nên ngày nay con đường cốt lõi của Như Lai đi đã bị phân cắt ra nhiều nhánh/ dòng với vô số những biến tướng, dị dạng. Chùa chiền đã trở thành một doanh nghiệp, dùng Như Lai để đánh lừa sự si ám mông muội của những tín đồ ngoan đạo và trục lợi bằng đồng tiền bố thí của họ.
Khi hành vi buôn bán Như Lai trở thành một nghề thì mọi giá trị đã bị hoán đảo, mọi giới hạn đã bị phá bỏ, mọi đạo đức, luân lý, nền nếp cổ truyền, nét đẹp văn hóa sẽ bị xô đổ. Nhà chùa mọc lên như nấm, những kẻ gọt đầu mặc áo sơ mi nâu gia nhập vào băng đảng buôn thần bán thánh ngày càng nhiều và đang thao túng hoạt động thực hành nghi lễ tín ngưỡng trên khắp đất nước. Chùa chiền bỗng dưng trở thành nơi huyên náo, tụ điểm du lịch, nơi để sinh lợi phát lời trên những phù phép giả trá nào là thỉnh oan hồn trái chủ, đốt vàng mã, cầu siêu, cầu vong, khất thực, gửi hương linh lên ăn mày cửa Phật, nào những hành vi ăn chơi thác loạn, những trò thư phù hư ảo, những sự việc đăng đàn phát ngôn thiếu chuẩn mực, hiểu biết về đạo của các nhà tu hành đã phần nào vạch trần chân tướng trá hình giả dạng nơi Tăng-Ny, chốn tịnh thất.
Hệ quả là cả xã hội sẻ hỗn mang trong việc nhìn nhận những giá trị đích thực của Phật Giáo. Chiếu theo kinh con tê ngưu của Phật Tổ ta sẽ thấy rõ con đường của Đức Phật là con đường giác mê khải ngộ, khử ám hồi minh, con đường tránh xa vạn lỵ những mối ràng buộc của huyết thống, nhân cảm ở đời để làm một kẻ hành nhân nẻo vắng, thực hiện hạnh sống một mình như con tê ngưu. Chính vì thế Đức Phật đâu khích lệ sự phơi bày, đăng đàn diễn thuyết hay là thực hiện những thực hành nghi lễ ồn ào đảo lộn làm xáo trộn nơi cửa thiền vốn dĩ tịnh vắng linh thiêng. Sự huyên náo không phải trạng thái của chùa chiền, đó là miền tịnh thổ cần sự im vắng đến tuyệt đối, thì những nhà chân tu mới có thể làm chủ được sinh già bệnh chết và thực hiện được lý tưởng giải thoát.
Chùa chiền của Đức Phật chỉ là phiên lá đơn sơ, của cải của Đức Phật là tấm nhẫn nhục y che thân, tinh thần của Đức Phật là lòng vô cầu vô lượng. Phật Tổ sống như con Tê Ngưu lánh hoàn toàn những nối kết thông tục đời thường. Phật cũng ít khi bước lên giảng đàn để giảng đạo. Người truyền đạo bằng năng cảm và kiệm lời tối đa. Để tránh tâm vọng động, Ngài luôn tìm cách đặt mình bất động để hoàn toàn tĩnh tâm và siêu thăng thoát tục. Thế nhưng học trò tự xưng của Ngài thời nay ưa sự náo nhiệt, biến chùa chiền thành nơi cung vàng điện ngọc. Những công trình được xây dựng bằng hồn thiêng sông núi, hàng ngàn xác gỗ thân cây ngã xuống, gây bao hệ lụy cho môi trường sống của các loài động vật và cả nhân loại. Điều đó đi trái lời Phật dạy. Các ngày hội tôn giáo được thực hiện hoành tráng, gây nên cảnh chen lấn xô đẩy, và những trò cúng kiếng phản cảm, phản văn hóa, thể hiện sự bạc nhược của nền tôn giáo nước nhà, mà đặc biệt là nơi tín ngưỡng Như Lai. Trong khi các công trình hoành tráng bỏ hoang, chỉ lác đác mấy ông trọc đầu đi vào đi ra, thì ở trên đất nước bao nhiêu cảnh người không nhà, đang bán sinh bán tử nơi đầu đường xó chợ. Bao nhiêu những kiếp người đang điêu linh nơi cùng non tận thủy với đời sống tạm bợ không biết đến ngày mai.
Suy cho cùng mỗi người một nghiệp, ai cũng có nỗi khổ niềm đau riêng. Nhìn rõ những bất công, suy đồi, mất thăng bằng trên khung trục nhân sinh, nhưng rồi cũng phải đành chấp nhận. Bởi lẽ "lòng ta thành con rối, cho cuộc đời giật giây". Phải chăng, chúng ta đang là con rối trong bàn tay con tạo, ngẫm ra thì đắng mà đành phải ngậm đắng nuốt cay...
TÌM NHAU
Lối em về lau chạm ngực
Heo may
buồn thì thầm to nhỏ
Gương
mặt úa nhàu trên nền thời gian quạnh vắng
Ai
khóc, ai cười loài nhện giăng tơ lưới bẩy giọt sương.
Em miết
thời gian xóa dấu vết cái nắm tay đầu đời
Bờ cỏ
dày nguyên sinh vẫn xanh tươi trên nền trời xám ngắt
Giữa
không trung bời bời một bụng gió cào bờ trường rạn nứt
Anh đã
thành rêu phong tháp cổ
Trườn u
hoài qua bão táp phong sương
Dắt em
qua miền cổ tích, nắm tay nẻo vắng, sao mờ trăng lặn, cuộc hành trình không đất
hẹn bổng hóa người dưng.
Thứ Năm, 18 tháng 8, 2022
*
"Em theo đời cơm áo.
Mai ra cùng phố xôn xao.
Bao nhiêu ngày yêu dấu tan theo
Ta ôm tình nặng trĩu
Nghe quanh đời mưa bão,
Ôi những ngày yêu dấu bọt bèo."
(Trịnh)
Lời hát như đâm thúc vào tâm trí, rỉ ứa ra bi kịch của cả một thời trai trẻ xanh tươi, giờ đã hư hao, chìm lút như con tàu khát tình yêu và tự do chết đắm. TCS đã thốt lên "Ôi những ngày yêu dấu bèo bọt", cuộc đời là những phiến đoạn hình ảnh lắp ghép. Quá khứ như giấc mơ, cơn mộng, như lời nguyền dưới đáy thời gian. Thi thoảng thức động tâm trí, đốt đống tro tàn mà nhen lò kỉ niệm, đặng sưởi ấm cho đỡ quặn lòng đau...:
"Nơi em về ngày vui không em
Nơi em về trời xanh không em
Ta nghe từng giọt lệ
Rớt xuống thành hồ nước long lanh"
Từ cuộc đời Đức Phật nghĩ về sự giáo dục gia đình
Phật Tổ là một người trần mắt thịt với bầu tâm lý hết sức bình thường. Sinh ra trong nhung lụa của cung điện, được học hành rất sớm, lớn lên trở thành một tráng niên thông tuệ và duyên dáng. Ngài làm Thái Tử, niếm trải hương vị của hạnh phúc theo lẽ thường. Thái tử cũng lập gia đình, làm chuyện chăn gối và sinh con đẻ cái.
Sống trong gia đình giàu có
bậc nhất (Hoàng tộc). Định sẵn là người kế vị Ngai vàng. Phụ vương của Ngài hưởng trọn viên mãn của vinh hoa phú quý, quyền lực và danh vọng. Vua cha cũng mong muốn Thái tử hoan
lạc mỹ mãn, không bị những tang thương của thời thế dày vò, nên đã dùng dục vọng
bảo bọc Thái Tử. Nhưng cuộc gấm hoa, bướm lả ong lơi không làm cho Thái Tử thỏa
mãn cơn “lửa đói khát” và lòng mưu cầu sự vô cầu. Bằng sự mẫn thiệp, thông
minh, với tinh thần sáng tạo, khám phá không ngừng. Thái Tử linh giác được ngoài
kia cuộc sống với bao điều cần thể nghiệm. Cho nên, Ngài đã thực hiện thoát du,
để tìm hiểu nhân thế.
Từ câu chuyện trên, ta hiểu rằng,
bạo quyền, dục vọng không thể ngăn nỗi chân lý. Và nhung gấm lụa là không thể
làm lòng người an/ yên. Dạy con theo cách của Vua cha (cách của nhà giàu) hoàn
toàn lạc lối. Mỗi đứa trẻ lớn lên có cốt cách và cảm nhận cuộc sống riêng, tác
động của giáo dục rất lớn trong việc hình thành nhân cách. Nhưng với Thái Tử
là người đặc biệt, luôn có lối đi riêng cho đời mình. Vua cha đã nhầm khi tưởng
rằng Ngai vàng và châu ngọc có thể trói buộc được tư tưởng của một Thánh nhân.
Ở Thái tử, sinh ra đã bẩm sinh một trái tim từ bi và yêu thương, cho nên chỉ cần lướt qua sự tang tóc ở đời, cũng đủ để Ngài nhận ra cõi nhân gian là cơ cực tội nghiệp. Và gốc rễ của con người trên thế gian, khi lọt lòng mẹ vào đời đã mang cái nguyên lai thiện lành. Cách giáo dục đúng đắn sẽ làm cho đâm mầm nẩy lộc những trái tim giàu lòng yêu thương. Nhà giàu khi đủ đầy, phủ phê vật chất thường lầm tưởng như Vua cha, rằng gấm cuốn vàng cân là thứ thực hữu duy nhất. Chỉ cần cho con tưới tắm trong hạnh phúc sa hoa đó là thể hiện lòng thương con vô hạn.
Vật chất là bi kịch của con
cái, nếu như nó không được gội rửa bằng cõi tinh thần và chiều sâu nhân đạo. Hiện
trạng cuộc sống ăn chơi, sa đày vào trò đời phù phiếm của con nhà giàu đang phổ
biến trong xã hội. Các “Thái tử” đã lớn lên trong hương vị của đồng tiền và quyền
lực nên chỉ biết thụ hưởng và đòi hỏi về lợi lộc. Khi trưởng thành có thể sẽ hành động “trái lẽ
tạo hóa” trên nhiều phương diện. Cho nên cần thiết phải tư duy lại việc dạy con trong mỗi gia đình.
Thời trai trẻ Đức Phật đã từ
chối những thứ thuộc về “đàn ông” để tìm đường diệt khổ. Nhưng những lựa chọn
cõi tinh thần ở đời như Thái Tử đâu nhiều. Để dạy con tìm về đạo lớn của Đức
Phật không phải điều dễ, vì đó là “Duyên” . Nhưng điều chúng ta muốn nói đến là sự định hướng lương tâm cho con cái về điều thiện, biết sẻ đắng phân cay với người, biết trắc ẩn và vị tha để sống tốt đời đẹp đạo.
Khi vật chất đã dư thừa thì lại càng dễ dạy con tìm đến cõi tinh thần, thấu hiểu chiều sâu bi kịch. Hãy cho con tìm về cửa Thiền, vì ở đó luôn định hướng cho con người đi đúng đường chân lý, con đường của sự buông bỏ và giải thoát. Khi ta không còn chấp vào sa hoa tình lụy thì ta sẽ bớt đi hận sầu bi ai. Vì thế, hãy một lần đẫn đứa con đến chùa, để con nhìn thấy vị Giác Giả lớn nhất của dân gian, quỳ dưới chân Ngài mưu cầu sự được cho đi, được dâng tặng và cống hiến.
Tìm đến bờ Giác như Đức Phật cũng giống chúng ta đi tìm một công việc hoặc đi tìm hạnh phúc ở đời. Sẽ trải qua những suy nghĩ, ưu tư, mệt mài và lao khổ mới đạt tới được vinh quang, cũng như trước khi thành đạo Đức Phật đã khảo nghiệm qua sự tu trì khắc khổ. Hãy dạy con điều đó, đừng cho con tấm thảm hồng của gia tài điền sản. Bởi vì đời chòng chọc gai nhọn, chỉ đạo hạnh là thứ bền bỉ trường tồn cùng vũ trụ. Nếu không có sự nâng đỡ của đạo đức thì những bước đi của thân thể có vững chăng? Nhân quả hiện hữu, thiên lý công bằng nghiêm trị. Cần dạy con hướng tới điều nhân nghĩa, cho con rời ô tô tiếp chân trần trên vĩa hè đường phố, để nhìn những phận người trong cuộc sống. Từ đó trẻ sẽ biết được muôn màu khổ đau, và yếu nghĩa của một đời người là diệt khổ cùng chúng sinh, đừng ích kỉ chỉ biết sống cho riêng mình.
Bàn về điểm số
Đánh giá là “trái tim” của dạy học. Đúng vậy! Trong dạy học người ta thường dùng khái niệm “cho điểm”. Nói đúng hơn là dùng điểm để “trả công” cho thành quả lao động học tập của học sinh. Nhưng học sinh đến trường đâu chỉ để làm bài kiểm tra, mà cần có cuộc/ đời sống xã hội thông qua giáo dục. Việc để tâm đến thành tính, những con điểm “cứng nhắc” đã làm chúng ta mất đi mục tiêu quan trọng của việc trồng người.
Câu hỏi đầu tiên của một bà mẹ với con trẻ của mình khi đi học
về là “hôm nay con được mấy điểm?”. Điểm số dường như là căn cứ duy nhất để người lớn đong
đếm về năng lực của con em. Chính vì thế học sinh ở trường cũng chạy
đua cho những con điểm chứ không phải chạy đua với kiến thức. Trên cuộc đua đó,
có thể bỏ qua chất lượng, miễn sao hài lòng các bậc mệnh phụ và tự
thỏa mãn, dối gạt chính mình. Chính vì những điều trên mà điểm đã trở thành một
lời nói dối tinh vi. Nói dối ngay cả chủ nhân của nó, hay chính chủ nhân tự huyễn
hoặc lòng mình, cho rằng đó là kết quả lao động nghiêm túc của chính mình và xứng
đáng được ca tụng.
Điểm không chỉ có vai trò đánh giá, nó giống như một công cụ
để “ra đòn” sửa phạt học sinh. Điểm buộc học sinh kỉ luật và nghiêm khắc hơn
trong học tập. Nhưng cũng không tránh khỏi những tiêu cực, giả trá, giáo viên
dùng điểm để thiên vị, ưu ái và tạo áp lực cho học sinh. Dùng điểm để ru mê, vuốt
ve lòng tự mãn của học sinh. Học sinh dùng mẹo để ghi điểm, gian lận để ghi điểm
và thậm chí phụ huynh dùng vật chất để đổi chác thành tích. Mặt trái của điểm số có sức
công phá mạnh mẽ làm hủy hoại cả nền giáo dục.
Chạy điểm không phải hi hữu trong xã hội giáo dục Việt Nam.
Những vụ lớn, nhỏ, đã được tố trần. Thiết nghĩ cũng do sự quan/ trầm
trọng hóa việc sử dùng điểm để làm “trái tim” của việc đánh giá kết quả học tập
của học sinh. Chúng ta ưa chuộng hình thức mà dùng hình thức để “phù phiếm” lấp
liếm nội dung đầy khuyết nhược.
Những cuộc thi bằng chữ, mực, giấy phổ biến, thiếu đi sự quan sát, đánh giá thông qua hành vi sẽ không tạo ra sự phát triển toàn diện giống như khẩu hiệu mà giáo giới và xã hội vẫn tung hô. Chúng ta đang thực hiện một cuộc cải cách lớn trong giáo dục, nhiều những biến đổi tích cực, nhận thấy có những sửa đổi quan điểm về việc đánh giá cho điểm trong dạy học. Thế nhưng, gốc rễ của vấn đề từ nhận thức, phải tác động thay đổi từ nhận thức để giáo viên, học sinh, phụ huynh cả hệ thống giáo dục hiểu được rằng điểm số không là tất cả, thậm chí không là gì cả.
Điều quan trọng của một con người thời đại mới là tính hành động. Ở trường cũng nên như thế, hãy giám sát quá trình chủ động và thái độ
tích cực của trò hơn là đánh giá thông qua làm bài kiểm tra. Vì bài
kiểm tra trên giấy không thể phản ánh được năng lực quan trọng nhất của học
sinh. Nó chỉ giúp chúng ta thấy được khả năng ghi nhớ, tái hiện lại kiến thức của
trò. Bản thân chương trình dạy học cũng đã bộc lộ nhiều “cứng nhắc”, kiến thức
nặng nề, hướng tiếp cận cũ mòn và sự chuyển động không gian sư phạm lặng yên nhọc
nhằn. Học sinh dường như đóng vai phụ mờ nhạt trong bối cảnh sư phạm. Cộng thêm
việc cho điểm, để ý điểm từng ly, từng tí của giáo viên với việc đánh giá học
sinh đã tạo nên một môi trường giáo dục giả dối thực sự tinh vi.
Để thay đổi tư duy cũ về điểm số, cần quả quyết bỏ hoàn toàn
vai trò của điểm số. Sử dụng một cách đánh giá khác, dựa trên thái độ mà ưu
tiên. Các môn khoa học xã hội thì đánh giá thông qua những bài thuyết trình, những
tranh luận hùng biện, những kiến giải mới về đời sống, những thái độ đối xử với
đời sống…trò được học về lòng hiếu kính, nhân đạo, trò viết rất hay về điều đó
nhưng thông qua một câu nói thô thiển của trò, một hành động trái với những gì
đã viết ra thì lập tức chúng ta có thể kết luận lại về kết quả học tập của trò.
Với các môn khoa học tự nhiên cũng nên nhìn hành vi mà đánh giá kết quả. Đừng
ép trò phải vật lộn với những mớ tính toán mang tầm cao tư duy mà tính hành dụng
thực tế chẳng được bao nhiêu.
“Thái độ hơn trình độ” cho nên đừng để cho sự háo danh lên
ngôi. Hãy nêu cao nghĩa vụ làm người trước khi nói về nhân quyền. Hãy dạy cho
trò về bổn phận trước khi đấu tranh cho quyền lợi. Hãy nhìn vào tính chủ động trong hoạt động tìm kiếm tri thức của trò để định lượng một kết quả chân xác nhất.
Thứ Tư, 17 tháng 8, 2022
Cha!
Cha ôm tôi vào lòng, hôn lên vầng trán trỉn mồ hôi lúc tôi vừa đi học về. Khoảnh khắc đó vào năm tôi lớp một, và là dấu ấn duy nhất về tình cha thiêng liêng còn đọng lại trong tâm trí của tôi ở buổi đồng ấu.
Cha- như căn nhà oằn lưng hứng chịu gió
mưa và bao nghiệt bão. Đời trải “mưa Âu gió Mỹ” ra bắc vào nam để đổi chác mưu
sinh, cha già đi trước tuổi, mái đầu phủ hoa tuyết, nước da xạm, cánh
tay lao động vạm vỡ vươn dài. Cha ít khi thân mật, gần gũi mà cứ âm thầm, lặng lẻ,
thương con đứt ruột sau vẻ lạnh lùng xa cách.
Cha đi bộ đội, năm 1987 sang Đức làm ăn,
ba năm sau khi Đông- Tây tan rã, cha trở về sống kiếp thợ hồ. Và đến năm 1997, chú
trâu nhỏ chính thức được nghe tiếng sáo mục tử, tôi ra đời trong niềm hạnh phúc vỡ
òa của cả gia đình. Lớn lên trên mảnh đất cằn cỗi đang nằm ải chờ người gieo trồng. Cha
mẹ nuôi ba chị em ăn học, những ngày tháng tuổi thơ chật vật, gánh nặng cơm
áo ghì sát đất, khiến cha không ít lần gieo cuồng phong nghiệt bão.
Nhớ những buổi đợi cơm cha đi làm về. Nếu
tiếng xe máy về sớm thì chị em tôi thở phào nhẹ nhõm, còn muộn hơn thì xác
định cơm chẳng ngon, canh chẳng lành vì lúc đó cha đã say khướt. Miền nông thôn,
nghề thợ hồ vô cùng vất vả, đắm sương gội nắng. Cái nắng của đất gió lào cát trắng
như rang trong chảo dầu, xây dựng công trình cực nhọc vất vả, mồ hôi trộn vữa
xi lấm láp. Sau những giờ vật lộn, người ta thường tìm đến rượu để về
nhà được ngủ giấc lành, cảm giác lo toan không làm phiền đến tâm trí. Cho nên,
tuy là sự lựa chọn nghiệt ngã nhưng sẽ tốt
hơn là không có ma men, màn đêm sẽ chỉ còn lại đau nhức. Có những người, chén
rượu sẽ giúp dễ đi vào giấc ngủ, nhưng với cha lại tạo nên sự mất kiểm
soát, thiếu nhã nhặn khác thường, điều đó đã gieo nỗi sợ hãi cho chị em tôi. Giờ
kể lại chặng đường đã qua, ai cũng mĩm cười vui vẻ, bởi vì những khuyết nhược
nhỏ bé đó không là gì với vai trò, tình cảm, sự hi sinh của cha dành cho gia
đình này.
“Đường danh vọng hôm nay về muộn quá/ đau
nhức này lại đổ xuống tuổi thơ”, có lẽ chị em chúng tôi cũng sẻ cho cha những nỗi
đau thể xác và sự dày vò tinh thần. Ngày đó, hiếm khi có một niềm vui trong bữa
cơm, xới vội, nuốt nhanh, có khi nước mắt dàn dụa, cũng có lúc bát canh bị hất
đi, đỗ vỡ...Nhưng ba chị em tôi thấu hiểu, tất cả đều do những áp lực của cơm
áo gạo tiền và chưa bao giờ cha đánh đập chúng tôi. Những đồng tiền mỗi tháng ba đem về tròn trịa cho mẹ, đã thể hiện
sự hết lòng của cha với gia đình. Cha trơ cảm, lần hồi mưu sinh mà quên đi cách
cảm nhận cuộc sống, tôi không thấy cha nghe một bản nhạc, xem một bộ phim, ăn một
miếng ngon bao giờ. Bây giờ đã qua cái thời ngặt nghèo đói khổ, cha mua thức ăn
về mà không ăn nhiều, cứ nhặt ba món rau canh ăn vã. Đó là cách nhường nhịn,
thương yêu trong bản năng của người làm cha mẹ.
Thế sự cũng dần đổi thay. Hai chị học
xong, lập gia đình, chia sẻ với cha mẹ gánh nặng nợ nần và rồi nhờ sự chăm chỉ của
cha, sự đảm đang vén khéo của mẹ mà nhọc nhằn cũng dần vơi đi, đi theo nợ nần cũng là
tuổi trẻ, sức khỏe của cha mẹ. Cha không còn đủ sức làm thợ hồ nữa, xin đi bảo
vệ cơ quan và cha đã trở lại là chính mình. Một con người sâu lắng, quan chiêm
thấu suốt lẽ đời, một con người luôn tiết kiệm hết mức để đảm bảo cho tôi học
xong Đại học.
Ngày tốt nghiệp, cầm trên tay tấm bằng giỏi của nghề sư phạm, xác định rằng “phấn là vôi mà vôi thì bạc”, sẽ khó để xin việc ở đất xứ Nghệ. Một buổi chiều ngồi hóng gió trước cửa cạnh bờ ao, cha nói với tôi rằng:
- “tình hình như nào con?”.
Tôi trả lời:
- “cha có định hướng gì cho con không?”.
Cha nói:
- “Hướng nam”.
Tôi trả lời cha rằng:
- “Con cần suy nghĩ”.
Cha tiếp lời tôi rằng:
- “Cha chỉ cho con tấm bằng, đó có lẽ là cố gắng có ý nghĩa nhất và sau cùng, còn lại con hãy bay theo sự may rủi của số phận”.
Ngày 12/11/2020, tôi xách va li rời quê
nam tiến, cha đặn tôi “nếu
không đủ duyên con hãy trở về, rồi ta lựa chọn con đường khác”. Thoáng nhìn mắt
cha thấy một nét buồn trĩu nặng, cha đã buộc lòng để tôi ra đi và cũng an ủi
tôi rằng, đừng ngần ngại trở về khi cơ cực và nhọc nhằn quá mức, quê hương còn
có vòng tay cha mẹ luôn cởi mở đón con về.
Máy bay cất cánh, quê hương ẩn mình sau bức
mành trắng xóa của mây trời. Tôi nghĩ nhiều về cha mẹ, về những hi sinh vất vả.
Về những tiếng lục cục rít thuốc lào trong đêm, cha đốt cuộc đời mình bay trong
làn khói. Cha vẫn thế nếu không say thì người tẻ lặng vô chừng, người nói ít,
người nội tâm, người rất mực lo toan cho sự bình yên của con cái.
Sài gòn mùa dịch, Cha vẫn gọi cho tôi tuần
một lần, cười nói vui vẻ “tình hình chung con ạ! Cố gắng vượt qua”. Tôi biết rằng
có lúc không ổn, tâm trạng vô cùng. Nhưng tôi cũng hiểu, cha đã xua đi tâm
trạng tuyệt vọng cho tôi bằng những tiếng cười “máy” không hề mang cảm xúc thật.
Cha đang rối bời, đang lo lắng, đang bồn chồn nghĩ cho tôi. Cha tỏ ra vẻ cứng cõi, lạc cảm mà thực tâm luôn muốn tôi trở về ngay và liền bằng cách nào
đó. Nhưng hiện giờ trở về là rất nguy hiểm, cho nên tôi vẫn lựa chọn ở lại để
trải qua thử thách này.
Đời cha đã trải qua sóng gió, biết mấy
phong sương, lo toan cực nhọc mà được mấy
an vui. Giờ cha cũng bước qua bên kia sườn dốc của cuộc đời, sức khỏe yếu hơn,
nảy sinh các vấn đề về xương khớp, đã đến lúc cần được nghỉ ngơi. Nhưng bởi vì
con trai của cha đang giăng buồm giữa tố, còn nhiều năm tháng nữa dấn thân vào
tục lụy để vững vàng đôi cánh. Cho nên, cha vẫn lao lực với cuộc vay trả ở đời,
vẫn xa mẹ đi làm, vẫn quán xuyến bao nhiêu bề bộn gia đình. Giờ cha vẫn tỉ tê với
chén rượu, nhưng uống vào cha thăng hoa những cảm xúc yêu đời, không ẩn ức, hằn
học như trước. Mong ngày đoàn tụ, chị em
tôi về quây quần bên bữa cơm để hạnh phúc gia đình được mãi nhân lên.
Nhớ mẹ!
Tôi ly hương lìa tỉnh, làm “giáo khổ” trường tư, để lại mẹ ở quê, ra vào trong căn nhà đầy hương hoa sữa. Nơi đất khách quê người, nghe vọng tiếng chuông giác ngộ thoáng trong khói hoàng hôn, mà cầm lòng không đặng vì nhớ những buổi cơm chiều xới vội...
Tôi lớn lên trong tình
thương gia đình, nơi mảnh đất Nam Đàn đầy nắng gió. Mảnh "đất cổi cỏ cằn" đó đã được những câu hát ru của mẹ tưới tắm mềm mại hơn.
Để rồi tôi mang theo mùi vị của những câu ca dao đi gần hết nửa đời người.
Mỗi buổi chiều dọc đường
thiên lý, khi ngọn đèn đường trong xóm lập lờ lóe rạng, thì cũng là lúc tôi chờ
mẹ về từ đồng bãi, gánh rơm bó mạ trên vai, dáng mẹ lăn lẳn trong bóng chiều
chạng vạng, đi trên ngõ nhỏ giữa hai hàng râm bụt. Mẹ về nhen lên bếp nồng lửa
đỏ, bén đượm những hương vị rất mực chân quê.
Tôi đã lớn lên như thế,
nơi thôn quê ám mộng, trong vòng tay bao bọc của cha mẹ, tình yêu thương, lòng
chia sớt là bài học giáo dục gia đình chủ đạo mà cha mẹ đã trao gửi cho tôi.
Tôi nhớ đến bếp nồng lửa
đỏ với hương cốm mới ngon lành. Chỉ nơi gia đình mới có lửa sưởi ấm cho người đói rét, nấu chín cơm cho kẻ đói
lòng. Mẹ từng kể tôi nghe về ngọn lửa rằng: “Đức Phật nói đời
người phải trải qua bốn loại lửa: Lửa thề nguyền, lửa đói khát, lửa dục vọng và
lửa hỏa táng”. Mãi sau này, trong quá trình dạy học và thực nghiệm cuộc sống,
tôi mới nghiệm ra yếu nghĩa trong lời mẹ.
Mẹ đã cho tôi những bài
học đáng quý, mẹ đã kết nối tôi với đạo, tôi chở đạo vào đời, tôi chở đạo
thông qua những bài giảng để hóa lành tâm hồn cho những người học trò.
Thời trẻ bố tôi đi bộ đội rồi mưu sinh xa nhà, cho nên mọi gánh nặng
hậu phương đều ghì lên đôi vai của mẹ. Mẹ tôi, một người phụ nữ nhẫn chịu, bình
tĩnh và đã vụng trộm rơi những giọt nước mắt tủi phận. Thế nhưng vịn lấy niềm tin về sự khôn lớn, trưởng thành của những đứa con để mẹ luôn vững tâm, vững tin, đảm đang, vén khéo dẫu biết bao nhiêu biến cố trắc trở.
Ngày vào lớp một, trên
chiếc xe đạp cọc cạch mẹ chở tôi đi học mỗi ngày, về nhà mẹ chỉ tôi học mỗi
đêm, mẹ nuôi dưỡng trong tôi đam mê nghề dạy học. Mẹ đọc tôi nghe nào những câu
Thánh điển của Đức Phật, nào “Hịch Tướng Sĩ”, nào “Tắt Đèn”, nào những bài thơ
của ông ngoại... với tư thái rất dân gian, mẹ đã dẫn dắt tôi vào niềm vui với
văn học để ngày hôm nay tôi là một giáo viên dạy văn.
Mẹ tôi đã tỉ mẫn chăm sóc
sự học, sự đọc cho tôi từ rất nhỏ, mẹ đã ngâm trái tim tôi trong “dung dịch”
của những câu hát ru ngọt ngào, những lời Phật dạy đầy trí huệ, để tôi lớn lên
trong hương thơm của tình mẹ thuần khiết.
Lên thành phố đi học, mẹ gói gém những thức quà quê, xôi, bánh cho tôi mỗi tuần. Mẹ lại tiếp tục
công việc đồng áng, còn bố lại xa nhà đi làm, cuộc sống lần hồi qua ngày đoạn
tháng, rồi cũng đến ngày tôi tốt nghiệp Văn khoa, thành tích không tồi và tất
cả nhờ vào tấm lòng người mẹ.
Ở quê, khó khăn trong vấn đề
việc làm, mẹ nói rằng: “Mẹ muốn con sống đời ý nghĩa, và
cái ý nghĩa đó nơi nghề dạy học cho nên mẹ không ngần ngại xa con”. Một khoảnh
khắc bịn rịn, tôi chọn Sài Gòn để lập nghiệp, ngày ra đi mọi việc vẫn diễn ra
bình thường, một cuộc chia tay vui vầy. Nhưng có biết đâu khi máy bay cất cánh
lên bầu trời rộng lớn, cũng là lúc tôi hiểu bao nhiêu cơ sự cuộc đời. Bốn triệu
bạc lẻ nhiều tờ gói vào tấm khăn, cùng hai cuốn vở lưu bút thời còn trẻ mẹ đưa tôi và dặn rằng: “dù gian nan quyết không đổi hướng - chỉ một đường
cao thượng mà đi”.
Hành lý của tôi gọn gàng,
chỉ trĩu nặng trái tim người. Ngày tôi đi, tháng 11-2020, chân trời ráo
kiệt, lạnh, buồn lặng, ngồi trên máy bay lần dở từng trang giấy nhàu, úa vàng,
cũ kĩ đọc những dòng, những câu mẹ viết, nhìn nét chữ của mẹ mà nhớ dung dáng
của người. Tôi ném nhớ nhung vào hư vô, quyết tâm rời mẹ và đợi ngày trở về.
Tôi ngồi nhớ mẹ, nhớ lại
những câu hát ru: “Con ơi mẹ dặn câu này/ Chăm lo đèn sách cho tày áo cơm/ Làm
người đói sạch rách thơm/ Công danh phủi nhẹ nợ nước non báo đền”... Những làn
điệu, những câu hát mộc mạc, chân thành như hạt lúa củ khoai, ngọn nguồn của
những yêu thương ngọt ngào cũng từ đó mà ra. Mẹ đã vì chúng con một đời cày
thuê quốc mướn, những đêm ròng thức trắng tìm nguồn nước cho đồng sâu. Tôi mãi
là chẽn lúa đòng đòng của mẹ, được mẹ nâng niu, chăm bẵm hàng ngày để cho ra
những hạt ngọc trời bụ bẫm. Quê hương nghĩa nặng tình sâu, sao quên được tiếng
ru của Người.
Mẹ, con sẽ cố gắng vượt
qua thời gian khắc nghiệt này. Dẫu con đang thắt lưng buộc bụng, đang đối diện
với những thiếu thốn hiểm nguy. Nhưng bởi vì con vẫn còn có mẹ. Đôi vai tuy
không cận kề, nhưng sức mạnh vô hình vẫn tô bồi cho trái tim con thêm phần nhựa
sống. Ngày trở về con sẽ gặp lại mẹ yêu thương, Phật sống của đời con. Mùa Vu lan, con muốn gửi đến mẹ lời tri ân
sâu sắc, con mong muốn tất cả những người mẹ trên thế gian đều được vui cười
hạnh phúc, được trao gửi từ những đứa con những cử chỉ đạo hiếu. Con ôm mang tình
thương và lời mẹ dạy đi đến suốt cuộc đời, không lạt phai bao giờ.
*
*Khôn khéo
*Thận trọng
*Kiên nhẫn
*Xảo quyệt
*Yếm trá
*Tự chủ mạnh mẽ
*Bắt chước tài tình
Đó là phương châm sinh tồn của thời đại.
THẾ NHƯNG:
"Thánh nhân đãi kẻ khù khờ"
"May hơn khôn, to lồn vẫn hơn đẹp mặt"
Thứ Ba, 16 tháng 8, 2022
Nghĩ về giáo dục
Một đứa trẻ được giáo dục thuần túy nơi nhà trường, hóa ra lại là một đứa trẻ vô giáo dục. Chính vì thế, sự thực thụ của giáo dục là ở trường đời. Giáo viên cần thiết kế bài dạy trên nền tảng xem: trường đời là trường học, những bài học trong cuộc sống là giáo án. Trẻ con cần được dạy dỗ hiểu theo nghĩa phạm trù rộng lớn: là khiến một đứa trẻ tư duy, chỉ cho chúng điểm đứng để nhìn ra đối tượng, chứ không phải là chỉ đối tượng để chúng nhìn. Giáo dục Việt Nam nặng tính phán truyền, thiếu tôn trọng trong đối thoại tri thức, dẫn đến sự thụ động của học trò trong mọi vấn đề cuộc sống. Nhà trường Việt Nam, xem điểm số là "trái tim" của giáo dục, nhìn thành tích để đánh giá mà bỏ qua việc quan sát quá trình. Và trên đường đua điểm số, ở một nơi nào đó chúng ta đã mất đi mục đích thực sự của việc dạy học.
Sau tất cả
Năm tháng qua đi, mình dùng blog này làm chỗ chứa nước mắt. Những giọt nước mắt sau những đổ nát, sa ngã, trượt dài trong chuỗi mưu cầu dục vọng. Nước mắt đàn ông không thể rơi dưới bóng mặt trời, nên càng phải yếm dấu nó đi trong một khu mật nào đó, và cách giết chết những trang giấy với đời sống trắng bằng những vết mực chứa đựng bao sấp ngửa bồn chồn, buồn giận xót xa và cả những hằn học hận thù ghê tởm của kẻ mang danh nghĩa con người đó là một lựa chọn chân xác lúc này. Mà thực ra, tận cùng của nỗi đau khổ thì cũng không thể chảy ra được giọt nước ép lòng nào. Đó chẳng phải giọt nước mắt hay màu mắt của sự yếu đuối, mềm lòng đáng thương mà nó chứa đầy oán ghét, uất hận như vết trầm lưu minh chứng cho một đời sóng gió đi tìm cầu, đòi hỏi, tham vọng về danh phận, tài phú.
Đến một lúc nào đó sau những chấp mê bảo thủ về ngày tháng vội đi không được như ý. Tôi lại trở về nguyên vẹn nhịp đập đời thường, đua bơi cùng ngọn bút, trút thả bao nhiêu bệnh hoạn, tắc tỵ, đau đớn, bế cùng vào nơi đây, để phần nào thoát khỏi sông mê bể khổ. Tôi đã ngại vội vã, đã sợ ganh đua, đã thôi ước mơ và không còn băn khoăn về thân phận nữa. Ngôn ngữ đã tỏ tường tôi, tôi tìm đến ngôn ngữ, đi sâu vào lòng tiếng, nở rộng những chân trời khả thể, để yêu sâu đậm hơn với cuộc đời, dưới thăm thẳm nỗi đau trồi sụt lên mầm non sự sống.
Chuyện cái loa phường
Màu áo thiên nga
Mặt trời nghiêng nắng
Biển chiều im vắng
Con sóng bạc màu- áo thiên nga.
Trước cung đường Mỵ Châu
Vẫn còn thơm giọt máu
Trọng Thủy tìm chi?
Vết lông vũ ngàn năm bạc trắng.
An Dương Vương bài học giữ nước
Tới cùng non tận thủy mới nhận ra, thuyết âm mưu.
Trời nổi sóng ba đào, Loa thành đỏ máu
Cơ đồ theo khói bay vào dĩ vẵng.
Ngàn năm công tội
Hậu thế trách cười với người minh quân ấy
Ỷ thế nỏ thần mà quên phần cảnh giác
Để phụ tử tương tàn, nước mất nhà tan...
Tôi trở về Đền Công, thông reo biển hát
Tượng cụt đầu vết cắt như còn đau
Biển chiều nay đổ màu như máu
Khóc cho nàng, người công chúa nước Nam.
Thứ Hai, 15 tháng 8, 2022
Nghĩ cùng, nghĩ khác, nghĩ tiếp cùng những vần thơ bất tử
Chủ Nhật, 14 tháng 8, 2022
Sự khai sinh của nỗi đau
Hắn đã giải thoát
Đứng giữa trời cao hay giữa lòng vũ trụ và hân hoan
Tin tuyệt đối vào định mệnh, hắn không phủ nhận nữa
Tin tuyệt đối vào hư vô, hắn phó thác
Hắn không gặm nhấm nữa, uổng công chờ đợi những điều cao nhã
Hắn không viết nữa, mài nhẵn đầu ngón tay
Hắn không sáng tạo nữa, thế giới đã đổi thay
Hắn đã sống và từng thở than gào thét
Giờ đã cạn mực ráo phím
Hắn không còn bi thương và kinh sợ
Hắn hân hoan trong nỗi hân hoan sự sụp đổ
Khi hắn không viết
Bỗng hắn được phục hồi vĩnh cửu
Biến dịch tựu thành trên tất cả mọi bàng hoàng và đớn đau
Nguồn vui không còn
Hắn liệng bỏ
Mọi tổ quốc, mọi điểm đến, mọi đất hẹn, mọi hành trình sự sống
Giảm khả năng thương vong trong mọi chiều kích không gian
Hắn vô thần lương thiện... trong bất tận nỗi đơn côi.
Thứ Sáu, 12 tháng 8, 2022
Tản mạn về nỗi đau
Thứ Năm, 11 tháng 8, 2022
Thứ Tư, 10 tháng 8, 2022
"Chảy về đâu" -thơ Trần Thu Hà
"Chim
bói cá bất mãn kéo co với bình minh giành giật sự sống với người, lươn, rắn
nước cuộc phiêu diêu ngàn năm.
Chảy
về đâu?
Em
giẫy chết trong gương bởi trận cười thế kỷ, thôi mặt người thôi vội múa mi cong
Em
miết thời gian lên dấu khói, mà đâu xóa được dấu vân tay ngoãn mục, mà đâu ngăn
được tiếng nức nở cầu xin Thượng đế, con đường thôi ruột gà, sỏi đá, phân trâu
Em
đã vét nhẵn đấu mồ hôi trên vú mẹ
Lớn
lên
Chòng
chành thác người
Hoàng
hôn em từ buổi bình minh
Rồi
một ngày em phát tài trên đường biên ký ức trái ngực uống cạn trăng dồn mây
thành áp thấp kẻ đường viền trên mắt bão kiêu sa
Em
thôi buồn, mình trần, tóc mây kiễng chân làm tình với sao bên dốc người chạng
vạng
Đêm
đêm giấc mơ mổ vào quả trứng chú vịt con xoè đuôi giục vọng, tưởng che được hết
bầu trời, tưởng mình là đốm thiên di…
Lấp
lánh ước lệ trái vú đam mê quên đường về, những ngón tay búp măng bấm vào đức
hạnh nắn mãi không tan giọt dại khờ.
Một
ngày.
Em
khóc đổ mùa, cố nhào nặn niềm vui đại hạ giá bằng dấu chấm hỏi cổ đại
Chảy
về đâu?"
Nam cao, nhà văn “ưu việt”. Người bạn đồng minh muôn thưở của những người nông dân khốn quẩn, những kiếp sống lao khổ, những linh hồn bị l...
-
Tôi đã tìm đến những mảng tăm tối, trũng sâu nhất của SG, nơi khổ mạn dâm xảo để thấu triệt hơn lời người xưa: "Bắt phong trần phải pho...
-
Mình thuộc mệnh thủy, giãn hạ thủy- nước trong hồ lăn tăn gợn sóng. Nhưng thích "CHỌC TAY VÀO LỬA" để xem "TRÁI TIM LỬA LẠNH ...