Thứ Sáu, 13 tháng 5, 2022

Nghe nói môn Lịch sử sẽ mang thân phận "lẻ mọn" trong nhà trường?

Lịch sử là sự thật quá khứ, là đoạn khúc thực tiễn đã từng diễn ra có ý nghĩa với sự tiến hóa của con người. Việc ghi chép nhắc nhớ lịch sử, cội nguồn là cần thiết để làm nền tảng hướng tới tương lai. Thời gian qua bộ GDĐT định hướng đưa môn Lịch sử thành môn học tự chọn ở bậc THPT đang gây ra những "xích mích" về quan điểm trong cộng đồng. Thiết nghĩ tự chọn hay bắt buộc không quan trọng, quan trọng là đưa Lịch sử vào nhận thức mỗi người bằng cách gì và nội dung như thế nào?




Cải cách giáo dục là vấn đề cần thiết để không bị bỏ lại đàng sau, tinh thần cải cách của Bộ GD tôi ủng hộ. Và việc đưa Môn Lịch sử thành môn tự chọn ở bậc THPT cũng là điều tôi cho rằng không quan trọng đến việc ảnh hưởng nhân cách, sự giáo dục đạo đức hay sự quên đi quá khứ của con người. Bởi vì điều cốt yếu mà chúng ta cần bàn tới là dạy Lịch sử như thế nào để bồi dưỡng lòng yêu nước nhớ nguồn cho hiệu quả.

Buộc nhớ một khối lượng dữ kiện khổng lồ là điều không cần thiết trong Lịch sử và mọi môn học khác khi thời đại công nghệ toàn cầu có một ông thầy giỏi nhất luôn hiện diện mỗi lúc chúng ta cần hiểu biết: GOOGLE. Việc khắc cốt ghi tâm máy móc những kiến thức, dữ liệu của SGK đã tạo nên những giờ học nặng tính phán truyền và đơn điệu. Tạo nên một thế hệ chỉ biết đọc- chép, chiếu- chép ít được tôn trọng khi đối thoại tri thức trong không gian sư phạm, dẫn đến hiện trạng học sinh chán ghét những môn học đặt nặng sự nhớ hơn sự tư duy mà xếp đầu là Lịch sử. 

Một cuốn SGK toàn chữ, số và ít ỏi những hình ảnh mô phỏng không gợi/ kích sự đọc- nghe- nhìn. Diễn trình Lịch sử được ghi một cách chi tiết, định khung với những câu hỏi mang hình thức tái hiện lại những kiến thức đã sẵn có. Buộc nhớ từng đợt đánh, buộc nhớ từng giai đoạn tháng ngày, buộc nhớ đến 27 triệu nhân mạng của Liên Xô trong đại chiến thế giới lần thứ 2... buộc nhớ như cách nhớ từng cái tên nhân vật trong tác phẩm Chiến tranh và hòa bình. Và sự nhớ đó tôi thực sự chưa hiểu được tác dụng/ sự hữu ích của nó là gì? Học sinh sợ học nhớ và chúng ghét môn Lịch sử rồi sẽ chối phủi luôn cả quá khứ của dân tộc vì nó được tái hiện một cách kém sinh động/ thần trong cuốn SGK nơi giáo trường.




Vốn dĩ Lịch sử là một môn khoa học hấp dẫn, gợi hứng/ tinh thần chủ động tìm kiếm tri thức của học trò. Từ các chi tiết, sự kiện học sinh sẽ có cái nhìn duy vật sử quan, những phân tích, lý/ kiến giải mới mẻ về sự kiện đó. Thế nhưng dường như có sự đổ khuôn, đúc sẵn, kiểm dịch nào đó đã khiến môn học này không còn được "cởi mở" trong các tình huống tương tác cộng hưởng tri thức. Các em phải nói đúng, trúng không được vượt qua đường biên, chỉ kẻ đã vẽ sẵn (không được "chạm húy"). Cuốn SGK được viết đầy sự tự hào và ca tụng và người học/ đọc tuyệt đối không được hồ nghi về tính chuẩn mực như đúc của nó. Nghĩa là đối với Lịch sử không có sự nghĩ cùng, nghĩ khác, nghĩ tiếp và cũng chẳng cần sự phản biện nào thêm nữa. Điều này đã dẫn gieo lên trong tâm thức học sinh một suy nghĩ rằng môn Lịch sử có gì phải học nữa vì tất cả nó đã sẵn có trong SGK...

Quan điểm học Lịch sử là không sáng tạo đó là một điều cần tư duy lại. Sáng tạo ở đây là ở cách nhìn nhận, đánh giá, mổ xẻ để tiếp tục cho ra những quan điểm mới...điều đó mới có tác dụng "sai khiến" những cổ máy tư duy động não. Ông bà ta không phải thần thánh và thần thánh chắc gì đã đúng hoàn toàn vậy nên một cuốn SGK Lịch sử với nội dung "địch thua ta thắng, định nhỏ ta to, địch co ro ta hùng dũng" không khỏi tạo nên những thắc mắc với mai hậu. Cho nên Lịch sử trước hết nên đưa ra sự thật và từ sự thật đó là bài học lớn về giáo dục và cần nhấn mạnh: Chúng ta không thể can thiệp được vào quá khứ và tương lai dẫu có cổ máy xuyên không, vậy nên trước hết khi nhìn về nguồn cội hãy thành tâm tôn trọng, bởi vì ngày hôm nay ở nơi đây các em được ấm bụng và no lòng nghĩa là đã minh chứng cho sự nổ lực để vẹn nguyên bờ cõi của cha ông. Những có những lát cắt Lịch sử đã diễn ra như thế, sai lầm ở chỗ... và bài học nhận thức là... Chính từ sự thành thật với hậu thế đó đã tạo nên một niềm tin sáng rõ hơn cho những thắc mắc trong lòng của những thanh thiếu niên hiếu kì đương thời...




....
còn tiếp

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét

  Nam cao, nhà văn “ưu việt”. Người bạn đồng minh muôn thưở của những người nông dân khốn quẩn, những kiếp sống lao khổ, những linh hồn bị l...